Erişim kontrolü

KobiGPT’de erişim iki katmanda tanımlanır. Birinci katman asistan kapsamıdır: her asistan yalnızca kendisine bağlanan dokümanları görür ve başka asistanın dosyalarını kaynak gösteremez.

İkinci katman kullanıcı rolüdür: hangi kullanıcının hangi asistanla konuşabileceği rol tanımıyla belirlenir. İki katman birlikte çalışır; biri olmadan diğeri yeterli koruma sağlamaz.

Bu tasarımın pratik sonucu şudur: bir dosyayı korumanın en güvenilir yolu onu doğru asistana bağlamak, yanlış asistana bağlayıp rol kuralıyla engellemeye çalışmak değildir.

Kurum içi bir asistanda en ciddi risk yanlış yanıt değil, yanlış kişiye doğru yanıttır. Model ne kadar iyi olursa olsun, bordro dosyasından yanıt alabilen bir viewer kullanıcı bir tasarım hatasıdır.

Bu risk sessizdir: sistem hata vermez, kullanıcı doğru bir yanıt alır ve sorun ancak biri fark ettiğinde ortaya çıkar. Bu yüzden erişim kontrolü kurulumda test edilmesi gereken bir davranıştır.

Test basittir: kısıtlı bir dosyayı bir asistana bağlayın ve yetkisi olmaması gereken bir kullanıcıyla o dosyanın içeriğini sorgulamayı deneyin. Yanıt geliyorsa kapsam kurgusu beklendiği gibi çalışmıyor demektir.

Erişim kurallarının kurulumdan önce yazılı olarak tanımlanması gerekir. Hangi doküman kümeleri var, her biri hangi asistana ait, o asistanla hangi roller konuşabilir?

Bu üç soru yanıtlandığında kurulum mekanik hale gelir. Yanıtlanmadan başlanan kurulumlarda ise dosyalar genelde tek bir genel asistana toplanır ve ayrım sonradan yapılamaz hale gelir.

Dönemsel gözden geçirme de plana dahil edilmelidir. Yeni dosyalar eklendikçe kapsam genişler; hangi asistanın hangi dosyaları gördüğünü ara ara kontrol etmek, erişim borcunun birikmesini önler.

Uygulamada en sık görülen hata, kurulumu hızlandırmak için tüm dokümanların tek bir genel asistana toplanmasıdır. Başlangıçta pratik görünür; kapsam ayrımı sonradan yapılır düşünülür ama pratikte nadiren yapılır.

Sebep basittir: kullanıcılar o asistana alışır ve bölmek bir gerileme gibi algılanır. Bu yüzden kapsam ayrımı kurulumun ilk adımında yapılmalıdır. Sonradan ayırmak teknik olarak kolay, organizasyonel olarak zordur ve bu ikinci zorluk genelde belirleyici olur.

Bu yüzden ilk kurulumda en az iki asistanla başlamak iyi bir kuraldır: biri herkese açık genel içerik, diğeri erişimi kısıtlı içerik. Ayrım en baştan kurulduğunda sonradan tartışma konusu olmaz.